Nobelova nagrada za fiziku za 2026. pripala Francisu Halzenu: Otkrio 'sablasne glasnike' iz svemira
Belgijsko-američki fizičar Francis Halzen dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku za 2026. godinu, za odlučujući doprinos Neutrinskoj opservatoriji IceCube i otkriće visokoenergetskih neutrina iz svemira.
Kraljevska švedska akademija nauka dodijelila je Nobelovu nagradu za fiziku za 2026. godinu Francisu Halzenu, objavljeno je u utorak, 6. oktobra, prenose Klix.ba i Vijesti.ba.
Kako navode oba portala, nagrađen je za odlučujući doprinos razvoju Neutrinske opservatorije IceCube i otkriće visokoenergetskih neutrina astrofizičkog porijekla. Kako prenosi Vijesti.ba, Nobelov komitet opisao je da nagrada "govori o sablasnim glasnicima iz svemira", a članica komiteta Eva Olsson istakla je da "ledena kocka omogućava detekciju neutrina".
Klix.ba objašnjava da su neutrini tzv. "fantomske čestice", subatomske čestice gotovo bez mase koje prolaze kroz materiju, pa i kroz cijelu Zemlju, bez otpora. IceCube je gigantski teleskop za neutrine ugrađen u led Antarktika, na dubini većoj od jednog kilometra. Kubni kilometar čistog leda opremljen optičkim senzorima registrira rijetke trenutke kada visokoenergetski neutrini iz dubokog svemira udare u atomska jezgra u ledu.
Zahvaljujući ovom otkriću, kako dodaje Klix.ba, naučnici mogu "vidjeti" i locirati najnasilnije procese u univerzumu, poput supermasivnih crnih rupa i supernova. Halzen je sa svojim timom utemeljio neutrinsku astronomiju, novu granu nauke.
Halzen je belgijsko-američki teorijski fizičar, star 82 godine, rođen u belgijskom gradu Tienenu. Trenutno je profesor fizike na Univerzitetu Wisconsin-Madison u SAD-u, gdje vodi Wisconsin IceCube Particle Astrophysics Center (WIPAC). Doktorirao je na Univerzitetu u Leuvenu, a radio je i u CERN-u u Ženevi.
"Bilo je to veliko iznenađenje i očigledno nisam očekivao", rekao je Halzen telefonom na konferenciji za novinare nakon objave, dodavši da je "veliko zadovoljstvo čuti vijest o ovoj nagradi", prenosi Vijesti.ba.
Prema podacima Klix.ba, u njegovu čast geografski objekat na Antarktiku nosi naziv Halzen Mesa. Vijesti.ba podsjećaju da je ovo druga nagrada ove sezone — dan ranije nagrada za medicinu pripala je američkom psihijatru Karlu Deisserothu te njemačkim naučnicima Peteru Hegemannu i Georgu Nagelu za pionirski rad u oblasti optogenetike. Sezona se završava 12. oktobra nagradom za ekonomiju.
Povezane vijesti
Nobelova nagrada za fiziku profesoru čiji izum otkriva tajne svemira
Nobelova nagrada za fiziku za 2026. ide naučniku koji je u ledu Antarktika lovio čestice iz svemira
Nobelova nagrada za medicinu za 2026. pripala trojici naučnika zaslužnih za optogenetiku
