Klimatska dijagnoza sadašnjosti: Zemlja ulazi u nepoznato područje, a promjene se ubrzavaju

Kako 6yka navodi, sedam od 16 ključnih klimatskih pokazatelja trenutno je na rekordnim ekstremima, uključujući koncentracije gasova sa efektom staklene bašte, temperature, stanje okeana i leda te šumske požare. Dominantni pokretač promjena i dalje je sagorijevanje fosilnih goriva.

Koncentracija ugljen-dioksida u maju 2026. premašila je 428 ppm, što je oko 50 odsto više u odnosu na predindustrijski period, a vjerovatno i više nego u bilo kojem trenutku tokom posljednja dva miliona godina. Godišnje emisije CO₂ iz energetike prvi put su premašile 41 gigatonu, dok su potrošnja nafte, uglja i gasa dostigli rekordne nivoe.

Naučnici procjenjuju da se globalno zagrijavanje ubrzalo – sa 0,05 stepeni po deceniji (1880–1970) na oko 0,36 stepeni po deceniji (2010–2024). Po sadašnjim stopama, porast od dva stepena mogao bi biti dostignut prije 2050. godine.

Posljedice su već vidljive: glečeri i grenlandski ledeni pokrivač na rekordno niskim nivoima, a toplotni sadržaj okeana i nivo mora na rekordno visokim. Izvještaj, kako prenosi 6yka, pominje i uragan Melisa, koji je u oktobru 2025. odnio 95 života na Karibima, oluje u Indoneziji s 708 žrtava te toplotni talas u Evropi u junu 2026, kojem se, prema preliminarnim procjenama, pripisuje oko 14.000 života.

Posebnu zabrinutost izazivaju klimatske prelomne tačke – Amazonija bi, u kombinaciji s krčenjem šuma, mogla prijeći nepovratan prag već pri zagrijavanju od 1,5 do 1,9 stepeni Celzijusa, a slabljenje cirkulacije AMOC imalo bi posljedice na čitav klimatski sistem.

Autori ipak bilježe i pozitivne signale, poput brzog širenja obnovljivih izvora energije i baterijskog skladištenja, ali smatraju da napredak nije dovoljno brz. Poruka izvještaja, navodi 6yka, jeste i poziv na djelovanje – brzo smanjenje emisija, prilagođavanje novim uslovima i zaštita ekosistema.