Studija o Trgovskoj gori u međunarodnom časopisu: 82% građana smatra lokaciju nepravednom
Međunarodni naučni časopis Sustainability objavio je studiju o slučaju Trgovske gore iz perspektive prekogranične ekološke pravde. Istraživanje je pokazalo da građani pograničnih općina u BiH izrazito percipiraju nepravdu u planu Hrvatske da tamo izgradi skladište radioaktivnog otpada.
Kako prenosi 6yka, pozivajući se na objavu Univerziteta u Banjaluci, u međunarodnom naučnom časopisu Sustainability objavljen je rad o slučaju Trgovske gore, analiziran iz perspektive prekogranične ekološke pravde. Časopis je indeksiran u Web of Science bazama, s Impact Factorom od 4,1 (2025).
Autore studije čine prof. dr Velibor Lalić s Fakulteta bezbjednosnih nauka Univerziteta u Banjaluci, Armin Kržalić s Univerziteta u Sarajevu, Vladimir M. Cvetković i Milan Lipovac s Univerziteta u Beogradu te Mario Crnković iz organizacije "Green Team" iz Novog Grada.
Kako se navodi, ranija istraživanja bila su usmjerena na tehničke, ekološke, pravne i ekonomske aspekte, dok ovo prvo sistematski ispituje stavove stanovnika zajednica izvan države u kojoj se formalno donose odluke. Istraživanje je sprovedeno na 385 validnih upitnika od novembra 2025. do aprila 2026. među punoljetnim stanovnicima Novog Grada, Kostajnice, Kozarske Dubice, Prijedora, Bihaća, Cazina, Bužima i Bosanske Krupe.
Autori su analizu zasnovali na tri dimenzije ekološke pravde: distributivnoj, proceduralnoj i participativnoj te pravdi priznanja. Rezultati pokazuju jasno izražene percepcije nepravde u sve tri dimenzije — prosječne vrijednosti kretale su se između 4,109 i 4,351 na petostepenoj skali, statistički značajno iznad neutralne tačke.
Sa tvrdnjom da nije pravedno planirati skladište radioaktivnog otpada u blizini granice sa BiH saglasilo se 82,3 odsto ispitanika. Pravo stanovnika BiH da učestvuju u odlučivanju podržava 83,9 odsto, a 80,2 odsto proces izbora lokacije ocjenjuje kao netransparentan i isključujući.
Podsjećajući na kontekst, 6yka navodi da Hrvatska Čerkezovac na Trgovskoj gori, oko 800 metara od granice s BiH i oko 950 metara od rijeke Une, označava kao preferentnu lokaciju za centar za zbrinjavanje niskog i srednje radioaktivnog otpada, uključujući otpad iz Nuklearne elektrane Krško. Autori studije ukazuju na značaj transparentnog prekograničnog učešća, nezavisne naučne provjere i uključivanja pogođenih lokalnih zajednica.
Povezane vijesti
Više od 80 odsto građana uz Unu smatra Trgovsku goru ekološkom nepravdom
Naučno istraživanje o Trgovskoj gori: Više od 80 odsto ispitanika u BiH smatra proces nepravednim
AI ilustracijaBećirović u UN-u: Bosna i Hercegovina je nepokoriva država, svijet se mora vratiti međunarodnom pravu
