Naučno istraživanje o Trgovskoj gori: Više od 80 odsto ispitanika u BiH smatra proces nepravednim

Istraživanje je obuhvatilo 385 stanovnika iz osam lokalnih zajednica – Novog Grada, Kostajnice, Kozarske Dubice, Prijedora, Bihaća, Cazina, Bužima i Bosanske Krupe. Podaci su prikupljani od novembra 2025. do aprila 2026. Autori ističu da rezultati opisuju stavove anketiranih ispitanika i ne mogu se generalizovati na cjelokupno stanovništvo.

Analiza je zasnovana na tri dimenzije ekološke pravde – distributivnoj, proceduralnoj i participativnoj te pravdi priznanja. Sve tri dimenzije bile su statistički iznad neutralne vrijednosti, a najviša je proceduralna nepravda (4,351).

Sa tvrdnjom da nije pravedno planirati skladište radioaktivnog otpada u blizini granice sa BiH saglasilo se 82,3 odsto ispitanih, dok je 80,2 odsto ocijenilo proces izbora lokacije kao netransparentan i isključujući. Čak 83,9 odsto podržava pravo stanovnika pograničnih zajednica u BiH da učestvuju u odlučivanju.

Planirani centar nalazi se na lokaciji Čerkezovac u Hrvatskoj, oko 800 metara od granice sa BiH i oko 950 metara od rijeke Une, navodeći se podaci Federalnog ministarstva okoliša i turizma. Hrvatske institucije tvrde da bi objekat trebalo da primi niskog i srednjeg nivoa radioaktivni otpad iz Nuklearne elektrane Krško.

Među preporukama autora ističu se transparentnije prekogranično učešće, dostupnost kriterijuma za izbor lokacije, nezavisna naučna provjera i kontinuirano praćenje životne sredine i zdravlja. Podsjeća se i da je BiH u aprilu 2026. uputila komunikaciju Komitetu za usklađenost u vezi sa primjenom Aarhuške konvencije zbog problema sa pristupom informacijama i učešćem javnosti iz BiH.