Nobelova nagrada za ekonomiju za dvojicu Amerikanaca: Njihovi modeli pomažu u borbi protiv kriza i inflacije
Američki ekonomisti Robert E. Hall i Michael Woodford dobitnici su Nobelove nagrade za ekonomiju, javlja Klix.ba. Nagrađeni su za modele koji vladama i centralnim bankama pomažu da na vrijeme reaguju kada privreda usporava ili prebrzo raste.
Kako prenosi Klix.ba, Nobelovu nagradu za ekonomiju dobili su američki ekonomisti Robert E. Hall i Michael Woodford, zaslužni za ublažavanje kriza i inflacije. Kako je saopšteno iz Akademije, zahvaljujući njihovim modelima dobro tempirane mjere fiskalne politike (porezi i javna potrošnja) i monetarne politike (kamatne stope) mogu ublažiti velike privredne uspone i padove.
Privreda se stalno smjenjuje između perioda rasta i recesije, a stabilizacijska politika važnu ulogu u ublažavanju tih oscilacija ima još od Johna Maynarda Keynesa. Tokom naftnih kriza sedamdesetih godina prošlog stoljeća, međutim, činilo se da Keynesovi modeli više ne funkcionišu — mjere nisu smanjile nezaposlenost, nego su dovele do nekontrolisane inflacije, pa su mnogi smatrali da takvu politiku treba napustiti.
Hall i Woodford pokazali su kako modele izgraditi iznova: umjesto na statističkim vezama između velikih pokazatelja, zasnovali su ih na ponašanju pojedinačnih domaćinstava i firmi, što se u obrazloženju naziva mikroekonomskim temeljima. Ključna pretpostavka je da ljudi i firme gledaju unaprijed — ako se očekuje rast cijena, kupci ranije kupuju, a firme ranije podižu cijene.
Zato vlade i centralne banke, kada jasno saopšte svoje planove, mogu utjecati na očekivanja i usmjeriti privredu. Prema ocjeni Akademije, ovi su modeli od uvođenja bili izuzetno korisni u suočavanju s ekonomskim krizama.
Hall je rođen 1943. u Palo Altu, doktorirao je na MIT-u, profesor je na Univerzitetu Stanford i viši saradnik Instituta Hoover. Predsjedava komisiji američkog NBER-a koja zvanično utvrđuje početak i kraj recesija u SAD-u, a poznat je i po prijedlogu jedinstvene porezne stope (flat tax) koji je osmislio s Alvinom Rabushkom.
Woodford, rođen 1955, doktorirao je ekonomiju na MIT-u 1983. godine, predavao je na univerzitetima Columbia, Chicago i Princeton, a od 2004. je profesor na Univerzitetu Columbia u New Yorku. Njegova knjiga "Interest and Prices" iz 2003. godine smatra se standardnim udžbenikom o monetarnoj politici.
Klix.ba podsjeća da nagrada za ekonomiju nije među izvornim Nobelovim nagradama iz oporuke Alfreda Nobela — ustanovila ju je švedska centralna banka Sveriges Riksbank 1968, a dodjeljuje se od 1969. godine.
Povezane vijesti
Nobelova nagrada za ekonomiju 2026.: Amerikanci Hall i Woodford nagrađeni za modele stabilizacije privrede
Danas se u Oslu dodjeljuje Nobelova nagrada za mir: Među kandidatima i međunarodni sudovi
Nobelova nagrada za medicinu trojici naučnika koji su otkrili tajne mozga
