Laseri stvaraju vještačke zvijezde: Tako astronomi pobjeđuju atmosferu

Razlog je jednostavan: atmosfera, iako omogućava život, astronomima je ozbiljna prepreka. Svjetlost udaljenih zvijezda prolazi kroz slojeve plinova koji se stalno mijenjaju, pa se slika u teleskopu izobliči – slično kao gledanje kroz talasajuću vodu.

Astronomkinja Amelia Bayo iz ESO-a objašnjava da bez korekcije zvijezda može "skakati" po detektoru i slika na kraju bude zamućena.

Za ispravljanje tih poremećaja potrebna je jasna referentna tačka, a prirodnih zvijezda odgovarajuće jačine nema uvijek tamo gdje astronomi gledaju. Zato ih prave sami – laseri gađaju sloj atmosfere bogatom atomima natrija na oko 90 kilometara visine, koji tada emituje svjetlost poput udaljene zvijezde.

Teleskop zatim koristi adaptivnu optiku: ogledalo suspendovano u magnetskom polju mijenja oblik ogromnom brzinom i kompenzuje atmosferska izobličenja, praktično "ispravljajući" atmosferu u realnom vremenu.

Svaki od lasera ima snagu od 22 vata, što je oko 4.000 puta više od maksimalne snage običnog laserskog pokazivača. Današnji sistemi stabilniji su od ranijih, pa laser može precizno držati položaj tokom cijele noći.

Posljednje nadogradnje omogućile su i da četiri glavna teleskopa VLT-a rade koordinisano, poput jednog gigantskog virtuelnog teleskopa. Ova tehnologija već je dala rezultate – VLT je prvi direktno snimio egzoplanetu i precizno pratio zvijezde koje kruže oko supermasivne crne rupe u središtu naše galaksije.